top of page

ชนเผ่าพื้นเมืองประมาณ 6.1 ล้านคน หรือร้อยละ 9.7 ของประชากรทั้งประเทศ อยู่ในกลุ่มชาติพันธุ์กว่า 60 กลุ่ม แม้ประเทศไทยจะลงคะแนนเสียงสนับสนุนปฏิญญาสหประชาชาติว่าด้วยสิทธิของชนเผ่าพื้นเมือง (UNDRIP) ในปี ค.ศ. 2007 แต่รัฐธรรมนูญ พ.ศ. 2560 ก็ยังกล่าวถึงเพียง "กลุ่มชาติพันธุ์" (มาตรา 70) ชนเผ่าพื้นเมืองยังคงไม่ได้รับการรับรองในฐานะผู้ทรงสิทธิที่แตกต่างเป็นการเฉพาะ และประเทศไทยยังไม่ได้ให้สัตยาบันอนุสัญญาองค์การแรงงานระหว่างประเทศ ฉบับที่ 169 ในการทบทวนรอบที่ 3 เมื่อเดือนพฤศจิกายน 2564 ประเทศไทยได้รับข้อเสนอแนะ 278 ข้อ และรับไว้พิจารณา 218 ข้อ ข้อเสนอแนะที่เกี่ยวข้องกับชนเผ่าพื้นเมืองรวมกลุ่มอยู่ที่ประเด็นต่อไปนี้ การรับรองทางกฎหมาย สิทธิในที่ดินและทรัพยากร การมีส่วนร่วมอย่างมีความหมายในนโยบายการอนุรักษ์และสภาพภูมิอากาศ การคุ้มครองนักปกป้องสิทธิมนุษยชนชนเผ่าพื้นเมือง การยุติภาวะไร้รัฐ การไม่เลือกปฏิบัติ และการเข้าถึงการศึกษา การดูแลสุขภาพ และบริการพื้นฐาน


นับแต่การทบทวนรอบที่ 3 ประเทศไทยได้ตราพระราชบัญญัติคุ้มครองและส่งเสริมวิถีชีวิตกลุ่มชาติพันธุ์ พ.ศ. 2568 ซึ่งมีผลบังคับใช้เมื่อวันที่ 19 กันยายน 2568 แม้กฎหมายนี้จะรับรองสิทธิในวัฒนธรรม ภาษา และการดำรงชีพของกลุ่มชาติพันธุ์อย่างเป็นทางการ แต่ไม่ได้ใช้คำว่า "ชนเผ่าพื้นเมือง" ไม่ได้รับประกันการให้ความยินยอมที่เป็นอิสระ ล่วงหน้า และได้รับข้อมูลครบถ้วน (FPIC) และไม่ได้แก้ไขข้อขัดแย้งกับกฎหมายอนุรักษ์ป่า ควบคู่กับการปฏิรูปเพียงบางส่วนนี้ ประเทศไทยได้ออกพระราชกฤษฎีกาสองฉบับในปี 2567 ตามมาตรา 64 แห่งพระราชบัญญัติอุทยานแห่งชาติ พ.ศ. 2562 และมาตรา 121 แห่งพระราชบัญญัติสงวนและคุ้มครองสัตว์ป่า พ.ศ. 2562 ซึ่งกำหนดแผนงานอนุรักษ์ 20 ปี และจำกัดการใช้ที่ดินของครัวเรือนที่มีสิทธิไว้ที่ 20 ไร่ ภายใต้เงื่อนไขที่กำหนด มีผู้คนกว่า 1.8 ล้านคนอาศัยอยู่ในพื้นที่ทับซ้อนกับเขตคุ้มครองและเขตอนุรักษ์ และในเดือนเมษายน 2568 Asia Indigenous Peoples Pact รายงานว่าชุมชนที่ได้รับผลกระทบเผชิญคดีความกว่า 30,000 คดี


จากการประเมินสถานการณ์โดยองค์กรผู้มีส่วนได้เสียที่เกี่ยวข้อง ชี้ให้เห็นว่าประเทศไทยปฏิบัติตามข้อเสนอแนะรอบที่ 3 ได้เพียงบางส่วนในจำนวนไม่มาก และ ล้มเหลวอย่างต่อเนื่องในการปฏิบัติตามข้อเสนอแนะส่วนใหญ่ที่เกี่ยวข้องกับชนเผ่าพื้นเมือง ตั้งแต่ปี 2557 เจ้าหน้าที่ไทยดำเนินคดีบุกรุกป่าทั่วประเทศกว่า 48,000 คดี ภายใต้นโยบายทวงคืนผืนป่า ชุมชนชาวเลพื้นเมืองเผชิญการบังคับขับไล่และการดำเนินคดีอาญาที่เกาะหลีเป๊ะ สถานการณ์ของชุมชนกะเหรี่ยงบางกลอยยังไม่ได้รับการแก้ไข เด็กชนเผ่าพื้นเมืองยากจนประมาณร้อยละ 80 ออกจากโรงเรียนกลางคันในช่วงตั้งแต่ยุคโควิดจนถึงปี 2569 การบังคับให้สูญหายและการสังหารนักปกป้องสิทธิมนุษยชนชนเผ่าพื้นเมืองยังคงไม่มีผู้ถูกลงโทษ และนักปกป้องสิทธิมนุษยชนชนเผ่าพื้นเมือง 11 คนถูกดำเนินคดีตามพระราชบัญญัติการชุมนุมสาธารณะจากการชุมนุมในเดือนมีนาคม–เมษายน 2568 การทำเหมืองแร่ธาตุหายากข้ามพรมแดนในเมียนมากำลังทำให้แม่น้ำในดินแดนชนเผ่าพื้นเมืองทางภาคเหนือปนเปื้อน (สำหรับมิติเฉพาะด้านเพศสภาพของความท้าทายเหล่านี้ โปรดดูเอกสารข้อมูลฉบับประกอบว่าด้วยสิทธิของผู้หญิงชนเผ่าพื้นเมืองในประเทศไทย)

bottom of page