
ประเทศไทยมักถูกมองว่าเป็นพื้นที่ปลอดภัยสำหรับนักปกป้องสิทธิมนุษยชนที่หลบหนีการประหัตประหารจากทั่วเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ อย่างไรก็ตาม ในทางปฏิบัติ ประเทศไทยกลับเป็นพื้นที่ที่มีสถานะทางกฎหมายไม่ชัดเจนและมีความเปราะบางทำให้บุคคลต่างๆ ยังคงเผชิญกับการกดปราบข้ามชาติ (Transnational Repression: TNR) โดยสำนักงานข้าหลวงใหญ่เพื่อสิทธิมนุษยชนแห่งสหประชาชาติ (OHCHR) ได้ให้นิยามว่าเป็นการกระทำที่ดำเนินการหรือสั่งการโดยรัฐ หรือตัวแทนของรัฐ เพื่อขัดขวาง ปิดปาก หรือลงโทษการเห็นต่าง การวิพากษ์วิจารณ์ หรือการรณรงค์ด้านสิทธิมนุษยชนที่เกิดขึ้นนอกอาณาเขตของรัฐนั้น
นับตั้งแต่การทบทวน UPR รอบที่ 3 ของประเทศไทย การกดปราบข้ามชาติได้เพิ่มขึ้นอย่างมากทั้งในด้านจำนวน ความซับซ้อน และความชัดเจน จากข้อมูลของ Freedom House ประจำปี 2569 ระบุว่า ประเทศไทยเป็นประเทศเจ้าบ้านที่มีจำนวนเหตุการณ์การกดปราบข้ามชาติทางกายภาพที่ได้รับการบันทึกไว้สูงที่สุดในโลก ขณะที่เอเชียตะวันออกเฉียงใต้ได้กลายเป็นศูนย์กลางสำคัญของความร่วมมือข้ามพรมแดนระหว่างรัฐบาลอำนาจนิยม ดังนั้น ประเทศไทยจึงไม่ได้เป็นเพียงประเทศที่ผู้คนเดินทางเข้ามาเพื่อแสวงหาที่ลี้ภัยอีกต่อไป แต่ได้กลายเป็นศูนย์ปฏิบัติการระดับภูมิภาคสำหรับการกดปราบข้ามชาติ ซึ่งรัฐบาลต่างประเทศติดตามและดำเนินการต่อผู้เห็นต่าง ผู้ลี้ภัย นักข่าว และนักปกป้องสิทธิมนุษยชนผ่านการกักตัว การส่งกลับโดยการบังคับ การสอดส่อง การโจมตีทางดิจิทัล การข่มขู่ การทำให้บุคคลสูญหาย และความรุนแรง
ในระหว่าง UPR รอบที่ 3 ของประเทศไทยเมื่อเดือนพฤศจิกายน 2564 ประเทศไทยไม่ได้รับข้อเสนอแนะใดที่กล่าวถึงการกดปราบข้ามชาติหรือการคุ้มครองบุคคลที่ตกเป็นเป้าหมายของการกดปราบโดยเฉพาะ อย่างไรก็ตาม ประเทศไทยได้รับข้อเสนอแนะที่เกี่ยวข้องกับช่องว่างด้านการคุ้มครอง ได้แก่ ประเทศไทยสนับสนุนข้อเสนอแนะให้ยุติการส่งผู้ลี้ภัยกลับไปยังสถานการณ์ที่มีความเสี่ยง (52.78) เสริมสร้างการคุ้มครองทางกฎหมายสำหรับผู้ลี้ภัยและผู้ขอลี้ภัย (52.79) จัดให้มีบริการสุขภาพแก่แรงงานข้ามชาติ ผู้ลี้ภัย และผู้ขอลี้ภัยที่ถูกกักตัว (52.70) และพิจารณาให้สัตยาบันอนุสัญญาว่าด้วยสถานภาพผู้ลี้ภัย ค.ศ. 1951 และพิธีสาร ค.ศ. 1967 (51.16) โดยประเทศไทยแสดงเจตนาเพียงแค่ “รับทราบ” ข้อเสนอแนะที่เรียกร้องให้ให้สัตยาบันอนุสัญญาว่าด้วยสถานภาพผู้ลี้ภัย (52.14 และ 52.15) และขยายสวัสดิการสังคม รวมถึงสิทธิในการทำงาน สำหรับผู้ลี้ภัยและผู้ขอลี้ภัย (52.80) อย่างไรก็ดี การจำกัดความก้าวหน้าในประเด็นนี้นับตั้งแต่การทบทวน UPR รอบที่ 3 คือ เมื่อประเทศไทยให้สัตยาบันอนุสัญญา ICPPED ในปี 2567 และพระราชบัญญัติป้องกันและกดปราบการทรมานและการกระทำให้บุคคลสูญหาย พ.ศ. 2565 ซึ่งมีผลใช้บังคับในปี 2566 ซึ่งรวมถึงมาตรา 13 ที่ห้ามการผลักดันกลับ
สถานการณ์ดังกล่าวถือเป็นการเปลี่ยนแปลงครั้งสำคัญนับตั้งแต่ UPR รอบที่ 3 ในปี 2564 ซึ่งในขณะนั้น การกดปราบข้ามชาติยังไม่รุนแรงถึงระดับที่เกิดขึ้นในปัจจุบัน และประเทศไทยไม่ได้รับข้อเสนอแนะเฉพาะเรื่องการกดปราบข้ามชาติตั้งแต่นั้นมา ความเสี่ยงจึงได้เปลี่ยนแปลงไปอย่างสิ้นเชิง โดยประเทศไทยกลายเป็นประเทศเจ้าบ้านที่เกิดการกดปราบข้ามชาติมากที่สุดในโลก ดังนั้น UPR รอบที่ 4 จึงต้องกล่าวถึงประเด็นนี้อย่างชัดเจนผ่านข้อเสนอแนะที่เป็นรูปธรรมและสามารถวัดผลได้
.png)